İletişim Dil ve Kültür - İletişim Sitemi

İletişim

Hiçbir bir şey yazmadan, okumadan ya da herhangi bir şey yapmadan bir süre

bekleyiniz. Bu hâle ne kadar katlanabilirsiniz?

Kuşkusuz sosyal bir çevre içerisinde yaşayan insan çevresindeki varlıklarla iletişim

kurmak zorundadır.İnsan çevresindekilerle konuşmak, onlardan bir bilgi almak, bilgi

vermek ihtiyaç duyar ve bunun için de iletişim kurar.

Peki iletişim nedir?

Duygu, düşünce ve isteklerin yaz›, konuşma ve görsel- işitsel araçlarla iletilmesine

iletişim denir.

İletişim, ilk çağlardan günümüze gelinceye kadar pek çok aşlamalardan geçmiştir.

ilkel insanlar birtakım sesler ç›kararak, işaretleşerek iletişim kurmuşlardır. Hatta ilkel

kabilelerin ateşle yakarak, duman çıkartarak kendi aralarında iletişim kurduklar› bilinir.

Günümüzde ise trafik işaretleri ile parti, dernek vakıfların vb. kullandıkları flama,

amblem, sembol gibi işaretler birer iletişim aracıdır. Ancak bu araçlar sınırlı sayıdaki

bireyler arasında iletişim sağlar. Radyo, televizyon telefon, faks, gazete, dergi vb.

araçlar›n hepsi birer iletişim aracıdır.

Ancak iletişimin en güçlü olanı dil ile yapılanıdır. Dille gerçekleştirilen iletişim

resim, şekil, işaret ve vücut diliyle yapılan iletişimden daha güçlüdür. Bu bakımdan

duygu, düşünce ve istekler dil ile aktar›l›r. iletişimin kurulmasında dört temel öğe kullanı

Duygu, düşünce ve isteğin aktarılmasında sözü söyleyen kişi kaynak, söylenen

bir söz (mesaj, ileti), iletilen sözü alan al›c› ve bir de iletişimin yapıldığı iletişim aracı

(ortamı) vardır.

Bu kaynak, alıcı, ileti ve iletişim aracı (ortamdan) oluşan düzeneğe iletişim sistemi

ya da bağlam adı verilir.

Dil Bilgisi ve Bölümleri Nelerdir?

Dil, bilimsel yöntemle incelenir. Dilin doğuşunu, gelişimini, seslerini, sözcük
yapılarını sözcüklerin anlamını sözcük köklerini ve cümle kuruluşunu inceleyen ve
bunları kurallara bağlayan bilim dalına dil bilgisi (gramer) denir.
Dil bilgisi şu bölümlere ayrılır:
a. Ses bilgisi (Fonetik)

b. Biçim bilgisi (Morfoloji)

c. Köken bilim (Etimoloji)

d. Anlam bilim (Semantik)

e. Cümle bilgisi (Sentaks)

Cümle bilgisi (Sentaks) Nedir?

Sözcüklerin birbiriyle olan iliflkilerini, cümledeki görevlerini ve durumunu inceleyen bilim dalına cümle bilgisi denir.

Anlam bilim (Semantik) Nedir?

Sözcükleri anlam yönüyle inceleyen bilim dalına anlam
bilim denir.

Köken bilim (Etimoloji) Nedir?

Dildeki sözcükleri köken (çıkış) bakımından inceleyen
bilim dalına köken bilim denir.

Biçim bilgisi (Morfoloji) Nedir?

Sözcükleri biçim yönünden inceleyerek, kök ve eklerin
yapısını belirleyen bilim dalına biçim bilgisi denir.

Dil Bilgisi (Gramer) Nedir?

Dil Bilgisi, dillerin doğuşu, gelişmeleri yapılış özellikleri… gibi niteliklerini konu edinen; doğru, düzgün kullanış yollarını gösteren bilgilerin tümüdür.

Türk dilbilgisi de dilmizin kurallarından birleşmiştir.Bu kurallar, genel kullanışlardan, Türkçeyi iyi bildiği kabul edilen ozanların, yazıncıların eserlerinden alınmış örneklere dayanmaktadır.

Fiil Çatısı Nedir?

Çekimli bir fiilden oluşan yüklemin nesne ve özneye göre gösterdiği durumlara çatı denir. Bundan hareketle, yüklemin isim soylu sözcüklerden oluştuğu cümlelerde çatının aranmayacağını söyleyebiliriz.

Çatı; yüklemin nesne ve özneyle ilgisi olduğundan, sorularda karşımıza çoğu kez, nesne-yüklem ve özne-yüklem ilişkisi olarak çıkar. Şimdi bunları ayrı ayrı inceleyelim.

• Geçişsiz Fiil

Öznenin yüklemle ilişkisi beş grupta incelenir:

• Etken Fiil
• Edilgen Fiil
• Dönüşlü Fiil
• İşteş Fiil
• Ettirgen Fiil

Ettirgen Fiil Nedir?

Konumuzun başında, nesne-yüklem ilişkisini verirken, ettirgenliğe de değinmiştik. Bu tür fiillerde işi özne bir başkasına yaptırır.

“Oğluna terliklerini getirtti.” cümlesinde getirme işini yapan “oğlu” dur, özne ona işi yapmasını söylemiştir.

“Masayı bir güzel temizletti.”

“Soruyu ablasına çözdürdü.” cümlelerinin yüklemleri de aynı özelliği göstermektedir.

İşteş Fiil Nedir?

En az iki özne tarafından yapılabilen fiillerdir. Bu fiiller, fiillere “-ş-” eki getirilerek türetilir. Bazı fiiller ise kök olarak “-ş-” ile bitmiştir ve işteş özellik gösterir.

İşteş fiiller işin yapılışına göre iki grupta incelenir.

a. Karşılıklı yapılma bildirir

Yüklem durumundaki fiilin anlamında öznelerin işi birbirlerine karşı yaptıkları görülür.

“Yolda karşılaşınca mutlaka selamlaşırlardı.” cümlesine baktığımızda “selamlaşmak” eyleminin kişilerin karşılıklı yaptıkları bir iş olduğunu görürüz. İki kişi birbirine selam vermiştir.

“Ortadaki elmaları paylaştılar.”

“Boş yere saatlerce tartıştılar.”

“Boksörler çok yaman dövüştüler.” cümlelerindeki yüklemler karşılıklı yapılan işteş fiillerdir.

b. Birlikte yapılma bildirir

Bunlarda özneler işi birbirlerine karşı değil hep birlikte yaparlar. Yani karşıdan bir hareketin olduğu görülmez.

“Çocuklar odaya girer girmez yemeklerin başına üşüştüler.” cümlesinde “üşüşme” işini çocuklar hep birlikte yapmışlardır.

“Kuzular otların arasından meleşiyor.”

“Kuşlar etrafta sevinçle uçuşuyor.

“Çocuklar ağaçların arasında koşuşuyor.” cümlelerindeki yüklemler birlikte yapılma bildiren işteş fiillerdir.

“Okula bu sabah birlikte gittiler.” cümlesinde de yüklem birlikte yapılma bildirir, ancak biz buna işteş diyemeyiz. Çünkü işteş fiiller, önceden de söylemiştik, mutlaka “-ş-” ile bitmelidir.

Yapıca “-ş-” ile biten her fiil elbette işteş değildir.

“Adam genç yaşında dünyayı dolaştı.” cümlesinde yüklem işteş değildir; çünkü karşılıklı ya da birlikte yapılma anlamı yoktur.

Bazı kaynaklarda “nitelikte eşitlik” adıyla işteş sınıfına alınan, oluş bildiren fiiller de vardır.

“Elleri çalışmaktan nasırlaşmış.”

“Görmeyeli bir hayli güzelleşmiş.”

“Pantolonu, yerde oturmaktan kırışmış. cümlelerindeki yüklemler bu türdendir. Ancak bunlarda herhangi bir iş bildirme olmadığından “işteş” mantığına pek uygunluk görülmez. Sorularda da bunun işteş olduğuna dair bir ipucu verilmemiştir.