24 Şub, 2008 Yorum yapılmamış
Kelimelerde Ünsüz Yumuşaması
Sözcükler ünlü ile başlayan ek eldıklarında sonundaki sessizleri yumuşar:
Ünsüz yumuşaması örnekleri
p/b
t/d
k/g
ç/c
24 Şub, 2008 Yorum yapılmamış
Güzel Konuşmada Önemli Bir Nokta ”Ulama”
Ulama,konuşurken sonu sessiz harfle biten bir kelimeyi sesli harfle başlıyan bir kelime ile birleştirip okumaktır.
Nedenine gelince;konuşmamız daha akıcı,daha güzel ve daha anlaşılır olur.
Ulamayı tam olrak yapabilmeniz için şu noktaları iyi kavramanız gerekiyor;
Türkçede sözcüklerin sonunda yumuşak ünsüz harfler,”b - c - d - g” bulunmaz.
Sözcükler, bunların sert eşleri olan ”p - ç - t - k” ile biter.
Ancak, ulama yapıldığında birinci sözcüğün sonundaki sert sessiz harf yumuşar ve
p — b
ç — c
t — d
k — g, olur.
Dolayısıyla,”Harp Okulu”da, ”Har - bo - ku - lu” olur.
”Ret oyu” ve buna benzer cümlelere gelince.Son harfi ”şeddeli” olan bazı Arapça tek heceli sözcükler ünlüyle başlayan ek alınca sözcüğün son harfi çift ses verir.Ve
”ret oyu” ”red - do - yu”,olur.
23 Şub, 2008 Yorum yapılmamış
Çekim Eki Gelince Sondaki Ünlü Harfi Düşen İki Heceli Sözcükler
Aşağıda listesini verdiğim kelimelerden bazıları Arapça kökenli olduğu için siz okurlarımın, bilmeyebileceğini düşünerek anlamlarını yazdım.
A
B
C
D
E
F
G
H
I ve İ
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
V
Y
Z
23 Şub, 2008 Yorum yapılmamış
Sözcük sonunda ”Ğ” Yumuşaması
Çekim ekinin yaptığı bir başka önemli değişiklik ”ğ” ile ilgilidir:
Sonu ”k” ve ”g” ile biten özel adlarla, dilimize yabancı dillerden girmiş bazı sözcükler, çekim eki alsalar bile ”ğ” olmazlar:
aki-ğin değil akig’in
rtü-ğü değil rtük’ü
tübita-ğı değil tübitak’ı
ıra-ğa değil ırak’a
huku-ğa değil huku-ka
tahri-ğe değil tahri-ke
diyalo-ğu değil diyalo-gu
viyadü-ğü değil viyadü-kü’dür.
Bu konuda size yardımcı olmak üzere, sonu ”k” ve ”g” ile bittiği halde ”ğ” olmaması gereken sözcüklerin bu bölüm altında bulabilirsiniz.
23 Şub, 2008 Yorum yapılmamış
Çekim Eki ve Bu Eklerden Doğan Ünlü Düşmesi
Biliyorsunuz,sözcükler,çekim eki alarak cümle oluştururlar:kök ve gövdelere eklenen çekim ekleri,sözcükleri birbiriyle ilişkili durumu getirir.
Ancak,bu arada ekler,sözcükte bazı değişikliklere yol açar.Özellikle iki önemli değişikliği,yazarken de, konuşurken de hatırlamamız gerekir:
Ünlü Düşmesi:
Dilimizde iki heceli bazı sözcükler, ünlü ile başlayan bir ek alınca, ikinci hecedeki ünlüleri düşer.
(Akıl - ı = Aklı) olur.Sözcük gen iki hecedir, ama bir harfi eksilmiştir.
Sotun, hangi heceli kelimede ünlü harfin düşeceği sorunudur:Öreneğin, ”kabir”, çekim eki alınca ”kabiri” mi, yoksa ”kabri” mi olur?
Size yardımcı olmak amacıyla,çekim eki alınca ikinci hecesindeki ünlü harfi düşen iki heceli
Türkçe ve Arapça kökenli kelimeleri derledim.Bu bölüm altında bulabilirsiniz.
23 Şub, 2008 Yorum yapılmamış
Kelimelerde Ünsüz Yumuşaması
Sözcükler ünlü ile başlayan ek eldıklarında sonundaki sessizleri yumuşar:
Ünsüz yumuşaması örnekleri
p/b
t/d
k/g
ç/c
22 Şub, 2008 Yorum yapılmamış
Güzel Konuşmada Önemli Bir Nokta Ulama
Ulama,konuşurken sonu sessiz harfle biten bir kelimeyi sesli harfle başlıyan bir kelime ile birleştirip okumaktır.
Nedenine gelince;konuşmamız daha akıcı,daha güzel ve daha anlaşılır olur.
Ulamayı tam olrak yapabilmeniz için şu noktaları iyi kavramanız gerekiyor;
Türkçede sözcüklerin sonunda yumuşak ünsüz harfler,”b - c - d - g” bulunmaz.
Sözcükler, bunların sert eşleri olan ”p - ç - t - k” ile biter.
Ancak, ulama yapıldığında birinci sözcüğün sonundaki sert sessiz harf yumuşar ve
p — b
ç — c
t — d
k — g, olur.
Dolayısıyla,”Harp Okulu”da, ”Har - bo - ku - lu” olur.
”Ret oyu” ve buna benzer cümlelere gelince.Son harfi ”şeddeli” olan bazı Arapça tek heceli sözcükler ünlüyle başlayan ek alınca sözcüğün son harfi çift ses verir.Ve
”ret oyu” ”red - do - yu”,olur.
22 Şub, 2008 Yorum yapılmamış
Türkçe Yazıldığı Gibi Söylenen Bir Dil Değildir
Dil hatalarını vurgulayan bazı değerli yazarlarımız gibi bende toplulumuzda ve hatta görsel basında açacak,edecek,vuracak gibi kelimelerin yazıldığı gibi söylenildiğine şahit oluyorum.Türkçe sanılanın aksine yazıldığı gibi okunan bir dil ”değildir”!
Bu durumu şöyle açıklayabilirim:
Türkçede sesler mümkün olduğunca,söylenildiği gibi yazılır fakat değişik yörelerde değişik ”ağız” lar bir başka değişle ”şive”ler kullanıldığı için,yazılışta ”İstanbul ağzı”na dayanan ortak söyleyiş esas alınmıştır.
Fiillerde ”a” ve ”e” sesleri,konuşuken daralıp genellikle ”ı” ve ”i” olur.Ama bu değişme yazıda gösterilmez.
Örnek
Yazılışı Söylenişi
yap-a-cak yap-ı-cak
ed-e-cek ed-i-cek
aç-a-cak aç-ı-cak
kapat-a-cak kapat-ı-cak
Bazen de, ”a” sesi ”u”ya, ”e” sesi de ”ü”ye dönüşür.
Yazılışı Söylenişi
bozacak bozucak
koşacak koşucak
ölecek ölücek
Yani,fiil çekimlerinde kök ve gövde,yazı dilinde olduğu gibi kalsa bile,konuşurken değişir:
Yazılışı Söylenişi
başlayan başlıyan
başlayarak başlıyarak
başlayacak başlıyacak
başlamayan başlamıyan
Aynı Nedenle,
yiyicek - yiyicek
görecek - görücek
içecek - içicek, şeklinde söylenir.
Şimdi neden bazı kişilerin konuşmalarının kulağımıza kaba bazılarının daha hoş geldiğini anlamışsınızdır umarım,Eğer bu yazıyı okurken sizde böyle hatalar yaptığınızım farkına vardıysanız düzelterek konuşmanızın daha dikkat çekmesini ve kulağa daha hoş gelmesini sağlayabilirsiniz.
