Uzatma Görevindeki Düzeltme İşaretinin Kullanıldığı Sözler Dizini

Düzeltme isareti, hem uzatma hem de inceltme görevinde kullanılmaktadır. inceltme görevinde kullanılan
düzeltme isareti, alıntı kelimelerdeki g, k, l seslerinin ince okunmasının söz konusu oldugu durumlarda, bu
seslerden sonra gelen a ve u üzerine konmaktadır. inceltme görevindeki düzeltme isareti bu sekilde kurala
baglı oldugu için bu tür kelimelerin listelenmesine gerek görülmemistir. Ancak uzatma görevindeki düzeltme
isareti kurala baglı degildir. Bu bakımdan bu tür kelimelerin dizininin verilmesinde yarar görülmüstür.
Bilindigi üzere uzatma görevindeki düzeltme isareti de iki durumda kullanılmaktadır. Bunlar asagıda
gösterilmistir.
1. Yazılısları bir, anlamları ve okunusları ayrı olan kelimeleri ayırt etmek için, okunusları uzun olan ünlüler
üzerinde:
aciz (güçsüzlük) âciz (güçsüz)
adem (yokluk) âdem (insan)
alim (her seyi bilici) âlim (bilgin)
ama (fakat) âmâ (görmez, kör)
amin (kimya terimi) âmin (dua sözü)
asık (ayak bilegindeki kemik) âsık (vurgun, tutkun)
ayan (belli, açık) âyan (ileri gelenler)
batın (karın) bâtın (iç; gizli)
dahi (bile) dâhi (yaratıcı gücü olan kimse)
dahil (karısma) dâhil (iç, içeri)
dar (ensiz) dâr (ev)
fani (ısık siddeti) fâni (ölümlü, gelip geçici)
hadis (Peygamber sözü) hâdis (meydana gelen)
hak (dogruluk) hâk (toprak)
hakim (hikmet sahibi) hâkim (yargıç)
hal (pazar yeri; çözme) hâl (durum, vaziyet)
hala (babanın kız kardesi) hâlâ (henüz)
hasıl (ekin) hâsıl (olan, ortaya çıkan)
hasa (kalın kumas parçası) hâsâ (asla)
havas (nitelikler) havâs (duygular)
haya (er bezi) hayâ (utanma duygusu)
mani (ruh hastalıgı) mâni (siir türü; engel)
nakil (tasıma) nâkil (tasıyan)
nar (bir meyve) nâr (ates)
nazım (manzume) nâzım (düzenleyen)
rahim (döl yatagı) rahîm (koruyan, merhamet eden)
sadır (gögüs) sâdır (çıkan, görünen)
sari (bir tür giysi) sâri (bulasıcı)
sahıs (kimse, kisi) sâhıs (sırık)

sura (su yer) sûra (danısma kurulu)
tabi (elbette) tâbi (bagımlı; basıcı)
vakıf (para, mülk) vâkıf (bilen; vakfeden)
varis (damar genislemesi) vâris (mirasçı)
vasi (mirası yöneten) vâsi (genis, engin)
yad (yabancı) yâd (anma)
yar (uçurum) yâr (sevgili)
zati (zaten) zatî (kendine özgü)

(*)NISPET
2. Nispet î’sini belirtme durumu ve iyelik ekinden ayırmak için, nispet î’si üzerinde:

abadî
abanî
Abbasî
abidevî
acemkürdî
adalî
adedî
adî
adlî
afakî
ahdî
ahlâkî
ailevî
aklî
alenî
Alevî
adet (sayı) âdet (gelenek, alıskanlık)
akit (sözlesme) âkit (sözlesme yapan)
ala (karısık renkli) âlâ (pekiyi)
alem (bayrak) âlem (dünya, evren)
Ali (kisi adı) âli (yüce, yüksek)
altunî
amelî
amudî
amudufıkarî
an’anevî
angudî
anî
arabankürdî
Arabî
arızî
Arî
armudî
arzanî
asabî
asgarî
askerî
aslî
asrî
Asurî
asarî
avdetî
Avrupaî
aynî
azamî
Azerî
Babaî
bagdadî
Bahaî
bahrî
barudî
basarî
Bâtınî
bayatî
bedenî
bedevî
bedihî
bediî
behimî
Bektasî
beledî
bendegî
Berberî
berrî
beserî
beyzî
Caferî
cebrî
Cedî
cehennemî
Celâlî
cenubî
cerrahî
cevabî
cevizî
cevvî
cezaî
cezrî
ciddî
cinaî
cinsî
cismanî
cografî
cüz’î
çividî
dagî
dâhilî
daimî
dairevî
dasitanî
davudî
demevî
demirî
derunî
destanî
devrî
dinî
divanî
dünyevî
Dürzî
ebedî
ebrulî
edebî
eflâtunî
efsanevî
ehlî
elâstikî
enfüsî
erguvanî
esasî
ezanî
ezelî
fagfurî
fahrî
farazî
Farisî
Fatımî
fedaî
felsefî
fennî
ferahî
ferdî
fer’î
fevkanî
fevrî
fındıkî
fıstıkî
fıtrî
fiilî
fikrî
filizî
firarî
fizikî
fuzulî
garamî
garbî
garpkârî
gayriahlâkî
gayriaklî
gayriciddî
gayriihtiyarî
gayriilmî
gayriinsanî
gayriiradî
gayrikanunî
gayrikıyasî
gayrinizamî
gayrisıhhî
gayrisahsî
gayrisuurî
gayritabiî
gıyabî
gulyabanî
gümüsî
Habesî
hâkî
hakikî
halkavî
Halvetî
hamasî
Hambelî
Hamî
Hanefî
harabatî
harbî
harekî
Harezmî yolu
haricî
hasbî
havaî
havarî
hayalî
hayatî
haydarî
hayvanî
hazarî
helezonî
hendesî
hercaî
hesabî
hırpanî
hicrî
hissî
horasanî
hukukî
Hurufî
hususî
hükmî
hüseynî
ırkî
ıstırarî
ıtrî
ibdaî
Ibranî
içtimaî
idadî
idarî
ihtimalî
ihtiyarî
ihtiyatî
ihzarî
iktisadî
ilâhî
illî
ilmî
iltihabî
iltisakî
iltizamî
indî
indifaî
insanî
insirafî
insiyakî
intanî
inzibatî
iptidaî
iradî
irsî
irticaî
Isevî
Islâmî
istisnaî
is’arî
itibarî
izafî
Kadirî
kalbî
kalenderî
kalevî
kamerî
kanunî
kanunuesasî
karakusî
kastî
kat’î
kavmî
keyfî
Kıptî
kısmî
kıyasî
kimyevî
kimyonî
kispî
kitabî
kûfî
kursunî
kutsî
kuzgunî
külhanî
küllî
kürdî
kürevî
lâciverdî
lâdinî
lafzî
lâhurî
lâhutî
lâubalî
leylâkî
leylî
limonî
lûtî
lüzucî
maddî
madenî
madersahî
Magribî
mahallî
mahrutî
mahserî
maî
malî
Malikî
manevî
mantıkî
marazî
Marunî
maserî
mecazî
mecburî
meccanî
Mecusî
medenî
mehdî
Melâmî
merkezî
meslekî
mesnevî
mesrutî
Mevlevî
mevziî
mıknatısî
midevî
mihanikî
milâdî
millî
mimarî
mirî
mizahî
Muhammedî
Musevî
müddei−
umumî
mülkî
nakdî
naklî
Naksibendî
Nasranî
nazarî
nebatî
nebevî
nefsanî
neftî
neharî
Nesturî
nevyunanî
nihaî
nisaî
nispî
nizamî
nohudî
nuranî
Nusayrî
örfî
patlıcanî
pedersahî
rabbanî
Rafızî
rahmanî
resmî
reybî
riyazî
rubaî
Rufaî
ruhanî
ruhî
Rumî
rustaî
samanî
Samî
samimî
santurî
sathî
sebkihindî
seferî
Selçukî
semaî
semavî
senevî
sevkıtabiî
seylânî
sıhhî
sıhrî
sincabî
siyasî
sultanî
suflî
sun’î
sükûtî
sümbülî
Sünnî
Süryanî
Safiî
sahsî
sakulî
salakî
Samanî
sarabî
sarkî
seddadî
sehevî
sehvanî
seklî
semsî
ser’î
seytanî
sifahî
Siî
simalî
tabiî
tahinî
tahlilî
tahminî
tahrirî
takdiriilâhî
taklidî
takribî
tamburî
tarçınî
tarihî
tasavvufî
tasvirî
tatbikî
tecrübî
tedafüî
tedricî
telkârî
temsilî
tenkidî
terbiyevî
terkibî
tesadüfî
tesriî
tezyinî
tıbbî
Ticanî
ticarî
tufeylî
tulânî
Turanî
udî
ufkî
uhrevî
ulvî
umumî
uzvî
ümmî
üryanî
üstüvanî
vahsî
vasatî
vatanî
vicahî
vicdanî
vilâdî
yabanî
yayınispî
yevmî
Yezidî
zahirî
zamkıarabî
zarurî
zatî
Zatülkürsî
zebanî
zecrî
Zerdüstî
zevalî
zeytunî
zımnî
zifirî
zihnî
zimmî
ziraî
zuhurî
zührevî

Kesme İşaretinin Kullanıldığı Sözler Dizini

Bazı alıntı kelimelerde ünsüzler, Türkçenin hece yapısına aykırı olarak kendilerinden önceki ünlüyle hece
kurarlar. Dilimizde sayılı olan bu tür alıntılar asagıda gösterilmistir:
an’ane
an’anevî
bid’at
cem’an
cür’et
cür’etkâr
cür’etkârlık
cür’etlenme
cür’etlenmek
cür’etli
cüz’î
def’aten
fer’î
gayrimes’ul
hal’etmek
hil’at
is’at
is’ar
is’arî
iz’aç
iz’an
iz’anlı
iz’ansız
iz’ansızca
iz’ansızlık
kat’î
kat’îlesme
kat’îlesmek
kat’iyen
kat’iyet
kıt’a
kur’a
kur’acı
Kur’an
Kur’anıkerim
mef’ul
mel’anet
mel’un
mer’i
mer’iyet
mes’ul
mes’uliyet
mes’uliyetli
mes’uliyetsiz
mes’uliyetsizlik
mes’ut
mes’ale
mes’um
müt’a
nez’etmek
ric’at
rik’a
sun’î
sun’îlik
sür’at
sür’atle
sür’atlendirme
sür’atlendirmek
sür’atlenme
sür’atlenmek
sür’atli
ser’an
ser’î
ser’iye
suf’a
tab’an
tel’in
tes’it
vak’a
vak’anüvis
vak’anüvislik
vaz’ıhamil
vüs’at
Asagıdaki kelimelerde kesmeli durum iyelik eki alındıgı zaman ortaya çıkmaktadır:
cem’i kat’ı tab’ı
cüz’ü men’i vaz’ı
def’i nev’i
hal’i sem’i

Kısaltmalar Dizini Y-Z Harfi  Y. Yüksek
Yard. Yardımcı
Yard. Doç. Yardımcı Doçent
Yay. Yayın
Yb. Yarbay
Yd.Sb. Yedek Subay
YÖK Yüksekögretim Kurulu
YSE Yol, Su, Elektrik Genel Müdürlügü
YSK Yüksek Seçim Kurulu
Yun. Yunanca
Yük. Mim. Yüksek Mimar
Yük. Müh. Yüksek Mühendis
yy. Yüzyıl
yyl. Yayımlayan
Yzb. Yüzbası

ZF Ziraat Fakültesi
zf. Zarf
zm. Zamir
zool. Zooloji

Kısaltmalar Dizini U-Ü-V-W Harfi 

UEFA Union of European Football Associations (Avrupa Futbol Federasyonları Birligi)
UN United Nations (krs. BM)
UNAC United Nations Aid to Children (Birlesmis Milletler Çocuklara Yardım Teskilâtı)
UNESCO United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (Birlesmis Milletler Egitim,
Bilim ve Kültür Teskilâtı)
UNICEF United Nations International Children’s Emergency Fund (Birlesmis Milletler Uluslar Arası
Çocuklara Yardım Fonu)
UNO United Nations Organization (Birlesmis Milletler Teskilâtı)
USA United States of America (Amerika Birlesik Devletleri) (bk. ABD)
Uzm. Uzman

Ü Üniversite
Üçvs. Üstçavus
ünl. Ünlem
Üstg. Üstegmen

vb. Ve baskaları, ve benzerleri, ve bunun gibi
vd. Ve devamı
Vet. Veteriner
vs. Ve saire

WB World Bank (Dünya Bankası)
WHO World Health Organization (Dünya Saglık Teskilâtı)
WMO World Meteorological Organization (Dünya Meteoroloji Teskilâtı)

Kısaltmalar Dizini T Harfi  

T. Türkçe
t Ton
TAEK Türkiye Atom Enerjisi Kurumu
tar. Tarih
TARIS Tarım Satıs Kooperatifleri Birligi
TASS Telegrafnoe Agentstvo Sovetskogo Soyuza (Sovyetler Birligi Telgraf Ajansı)
Tb. Tabur
TBB Türkiye Barolar Birligi
TBMM Türkiye Büyük Millet Meclisi
T.C. Türkiye Cumhuriyeti
TCDD Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları
TCK Türkiye Cumhuriyeti Karayolları
TCK Türk Ceza Kanunu
TCMB Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
TDK Türk Dil Kurumu
TED Türk Egitim Dernegi
tek. Teknik, teknoloji
TEK Türkiye Elektrik Kurumu
tel. Telgraf
TEM Trans European Motor Way (Avrupa Transit Kara Yolu)
TEV Türk Egitim Vakfı
TGS Türkiye Gazeteciler Sendikası
Tgm. Tegmen
THA Türk Haberler Ajansı
THK Türk Hava Kurumu
THK Türk Hukuk Kurumu
THY Türk Hava Yolları
TIR Transport International Routier (Uluslar Arası Kara Yolu Tasımacılıgı)
tic. Ticaret
TISK Türkiye Isverenler Sendikası Konfederasyonu
tiy. Tiyatro
TKAE Türk Kültürünü Arastırma Enstitüsü
TKB Türk Kadınlar Birligi
TKI Türkiye Kömür Isletmeleri
TL Türk lirası
tlf. Telefon
tlks. Teleks
tls. Telsiz
TM Türk Malı
TMMOB Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birligi
TMO Toprak Mahsulleri Ofisi
TOBB Türkiye Odalar ve Borsalar Birligi
TODAIE Türkiye ve Orta Dogu Amme Idaresi Enstitüsü
Top. Topçu
TÖMER Türkçe Ögretim Merkezi
TP Türk Petrolleri
TPAO Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklıgı
tpl. Toplayan
TR Türkiye
TRT Türkiye Radyo Televizyon Kurumu
TSE Türk Standartları Enstitüsü
TSK Türk Silâhlı Kuvvetleri
TTB Türk Tabipler Birligi
TTK Türk Tarih Kurumu
Tug. Tugay
Tugg. Tuggeneral
TUS Tıpta Uzmanlık Sınavı
TÜBITAK Türkiye Bilimsel ve Teknik Arastırma Kurumu
Tüm. Tümen
Tüma. Tümamiral
Tümg. Tümgeneral
TÜRK−IS Türkiye Isçi Sendikaları Konfederasyonu
TÜTAV Türk Tanıtma Vakfı
TV Teve, televizyon
TYMB Türk Yüksek Mühendisler Birligi

Kısaltmalar Dizini P-R-S-Ş Harfi

ped. Pedagoji
PEN International Association of Poets, Playwrights, Editors, Essayists and Novelists (Uluslar Arası Yazarlar
Birligi)
P.K. Posta kutusu
PO Petrol Ofisi
POAS Petrol Ofisi Anonim Sirketi
Port. Portekizce
Prof. Profesör
psikol. Psikoloji
PTT Posta, Telgraf, Telefon (Idaresi)
RC Red Cross (Kızılhaç)
RTÜK Radyo Televizyon Üst Kurulu
Rum. Rumence
Rus. Rusça
S. Sayı
s. Sayfa
sa Saat
Sb. Subay
SBF Siyasal Bilgiler Fakültesi
SEKA Selüloz ve Kâgıt Sanayii Kurumu
sf. Sıfat
Sl. Slavca
Sn. Sayın
sn Saniye
snt. Santral
Sok. Sokak
sos. Sosyoloji
SOS Save our Souls (Denizde uluslar arası yardım isteme isareti)
SSK Sosyal Sigortalar Kurumu
sp. Spor
SÜ Selçuk Üniversitesi
S. Sirket
Sb. Sube

Kısaltmalar Dizini N-O-Ö Harfi

NASA National Aeronautics and Space Administration (Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Arastırmaları
Merkezi)
NATO North Atlantic Treaty Organization (Kuzey Atlantik Antlasması Teskilâtı)
No. bk. Nu.
Nö. Nöbet, Nöbetçi
Nö.Sb. Nöbetçi subayı
Nr. bk. Nu.
Nu. Numara

ODTÜ Orta Dogu Teknik Üniversitesi
OECD Organization for Economic Cooperation and Development (Ekonomik Isbirligi ve Kalkınma Teskilâtı)
Onb. Onbası
OPEC Organization of Petroleum Exporting Countries (Petrol Ihraç Eden Ülkeler Teskilâtı )
Opr. Operatör
Or. Ordu
Ora. Oramiral
Ord. Ordinaryüs
Org. Orgeneral
Ort. Ortaklık, ortakları
Osm. Osmanlı Türkçesi
Ög. Ögretmen
öl. Ölüm, ölümü, ölüm tarihi
ör. Örnek
ÖSS Ögrenci Seçme Sınavı
ÖSYM Ögrenci Seçme Yerlestirme Merkezi
ÖYS Ögrenci Yerlestirme Sınavı
öz. Özel

Kısaltmalar Dizini L-M Harfi - Şirket Kısaltması

l Litre
Lât. Lâtince
LPG Likit petrol gazı
Ltd. Limitet

M. Milât, Milâdî
m Metre
Mac. Macarca
mad. Madde
Mah. Mahalle
Mah. Mahkeme
man. Mantık
mat. Matematik
Md. Müdür, Müdürlügü
MEB Millî Egitim Bakanlıgı
mec. Mecaz
MESAM (Türkiye) Müzik Eserleri Sahipleri Meslek Birligi
MGK Millî Güvenlik Kurulu
mim. Mimarlık
min. Mineraloji
MIT Millî Istihbarat Teskilâtı
MK Medenî Kanun
MKE Makine Kimya Endüstrisi
MKS Metre−Kilogram−Saat
MKYK Merkez Karar Yönetim Kurulu
mm Milimetre
M.Ö. Milâttan Önce
MPM Millî Prodüktivite Merkezi
Mrs. Maresal
M.S. Milâttan Sonra
MSB Millî Savunma Bakanlıgı
MSÜ Mimar Sinan Üniversitesi
MTA Maden Tetkik Arama Genel Müdürlügü
MÜ Marmara Üniversitesi
Müh. Mühendis
Mür. Müracaat
müz. Müzik
MYK Merkez Yönetim Kurulu

Kısaltmalar Dizini J-K Harfi  

J. Jandarma
Jap. Japonca
jeol. Jeoloji

K Kuzey
K. Komutan, Komutanlıgı
KB Kuzeybatı
KBB Kulak, Burun, Bogaz (Bölümü)
KD Kuzeydogu
KDV Katma deger vergisi
kg Kilogram
KGB Komitet Gossudarrstvennoi Bezopastnosti (Sovyet Gizli Haber Alma Teskilâtı)
KHK Kanun hükmünde kararname
kim. Kimya
KIT Kamu Iktisadî Tesekkülü
K.K.K. Kara Kuvvetleri Komutanı, Komutanlıgı
KKTC Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
K.Kuv. Kara Kuvvetleri
km Kilometre
Kor. Kolordu
Kora. Koramiral
Korg. Korgeneral
krs. Karsılastırınız
KTÜ Karadeniz Teknik Üniversitesi
Kur. Kurmay
Kur.Bsk. Kurmay Baskanı, Baskanlıgı

Kısaltmalar Dizini I-İ Harfi

Ibr. Ibranca (Ibranîce)
icl. Inceleyen
IETT Istanbul Elektrik, Tünel, Tramvay Isletmesi
ILESAM (Türkiye) Ilim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birligi
ILO International Labor Organization (Uluslar Arası Çalısma Teskilâtı)
IMF International Monetary Fund (Uluslar Arası Para Fonu)
Ing. Ingilizce
INTERPOL International Criminal Police Commission (Uluslar Arası Cinayet Polisi Komisyonu)
IOC International Olympic Committee (Uluslar Arası Olimpiyat Komitesi )
IPI International Press Institute (Uluslar Arası Basın Enstitüsü)
IRO International Refugee Organization (Uluslar Arası Mülteci Teskilâtı )
is. Isim
ISKI Istanbul Su ve Kanalizasyon Idaresi
ISO Istanbul Sanayi Odası
Isp. Ispanyolca
isl. Isleyen
ISOT Istanbul Sehirler Arası Otobüs Terminali
It. Italyanca
ITO International Trade Organization (BM Uluslar Arası Ticaret Birligi)
ITO Istanbul Ticaret Odası
ITÜ Istanbul Teknik Üniversitesi
IÜ Istanbul Üniversitesi